Size asagida yazacaklarimi ve soracaklarimi, benim
kimligimi ve kisiligimi bir an olsun
Dusunmeden, her tur fanatizmden (gecici dahi olsa)
beyninizi uzak tutarak algilayabilir uzerinde
dusunebilirseniz, yolunuzu bulmaya, kimlik
arayisiniza yardimci olmaya, soracagim sorulara kafa
yorarken beyninizin gelismesine ve hayata bakis
acinizin bir nebze degismesine yarayacagina
inaniyorum.
Kac gundur bu forumda, sahsima yoneltilen ithamlara
ragmen yaptigimiz tartismalar, karsilikli olarak
bilgilenmemize ve dusunemediklerimizi dusunmemize
neden olmustur.
En ithamkar arkadasimizin Ankara diktatorlerinden
daha saf ve temiz yurekli olduguna inaniyor, az cok
hepimizde bulunabilecek cesitli fanatizmin sonucunda
hataya dustuklerine inaniyorum.
Sorularima gecmeden once icimden gelen tepki ve
ozlem karisik duygularimi unutmadan size
aktariyorum;
Kac gundur yaziyor ciziyor, inandigimiz veya
fanatizmine yakalandigimiz dusuncelerimizi
birbirimize kabul ettirmek icin yirtiniyoruz. Burada
en fazla bu yonde caba sarfeden ben oldum.
Bazen kendi kendime soruyorum;
Vahit nedir yapmak istedigin?
Isini gucunu aksatan, ailenle gecirmen gereken bos
saatlerinin tumunu harcayan, ayrica bir suru
ekonomik kulfete mal olan bu caban neden?
Nedir bu yone dogru seni ceken kuvvet?
Inanin gercekten ben de bilmiyorum.
Dokuz yasimda beni ayridiklari memleketime, dagina,
tasina, yaylasina, suyuna, yasiline, vahsi ormanina
ve annemin kucagina, onun diline, onun bana "E
PULIM" deyisine olan nostaljimden midir, yoksa
devranin donusunu saglayan gucun, yeni tarihsel
olaylar ile teraziyi dengelemek icin beni itisimidir
bilmiyorum.
Ama artik pes etmeye yaklastigimi hissediyorum.
Hadi ben neyse...
Belki sasirdim.
Siz ne ariyorsunuz?
Karsi cikanlariniz neden karsi cikiyor,
destekleyenler neyi bilerek destekliyor?
Gercekleri bulmak icin mi cabaliyorsunuz?
Gerceklerin herkesin psikolojik ve sosyal gelisimine
gore farkli oldugunu bilmiyormusunuz?
Asil gercegin cok aci verici oldugunu kimse size
anlatmadi mi?
Sadece kimlik acisindan degil, cografyamiz ve dunya
gercegini bilmenin ne kadar izdirap verici oldugunu
kimseden duymadiniz mi?
Hapishanelerde acliktan olebilecek kadar inat,
cesetleri mahkum ruhlari ozgur insanlarin neden
boyle davrandigini hic dusundunuz mu?
Ya siz, kariyer adaylari; nereye kadar ulasmayi
dusunuyorsunuz?
Dusuncesizce, dar bir mantik ve dar bir dunya
anlayisi ile nereye kadar ulasabilirsiniz?
Cografyamizda yuzyillardir aramizdan cikan
insanlarin yazdiklari ve cizdikleri ile bu cikmaza
geldik, sizin bizi bundan cikarabilecek gucunuzun ve
bilginizin olduguna inaniyormusunuz?
Her tur fanatizmden arindiginiza eminmisiniz?
Hayir, ben sanmiyorum.
Lazlara veya Lazliga karsi cikisimdan dolayi beni
Yunan fanatigi sananlara da su bir kac cumleyi de
aktarmak istiyorum:
Oylesine yogun burokrasi problemleriyle dolu bir
hayatim var ki, ozgur bir hayvan olabilmeyi
insanligima tercih edebilecek noktaya geldim.
Memleketimin burokrasi eli uzanamadigi vahsi ve
guzel ormanlarinda kus olmak, Lazlarin koylerinde
dahi olsa, oralardaki saf, temiz ve yumusak ruhlu
ninelerin kucaginda oksanan bir cocuk olmak, oradan
yuruyerek cocuklugumu yasadigim koy patika yollarina
kavusmak, oralarda kosmak isterdim.
Suna inanmanizi istiyorum; yasadigim ve iyice
tanidigim bu iki ulke de (Turkiye Yunanistan) ben
bir Ankarali, Istanbullu, Atinali olamadim. Ruhum
oralarda ben baska yerlerdeyim hep...
Bu iki ulkede yasayan alt tabaka ayni ruhu tasiyor,
ayni kaderi paylasiyor!
Burada da yumusak ruhlu nineler, misafiri oldugunda
servetini sofrana getirebilecek insanlar hep
koylerde, calisan ureten kesimin icinde!
Onlar, Ankara, Istanbul, Atina da degil!
Ureten kesimin icindeki ninelerimiz, bu sehirlerde
yasayan alli pullu, boyali doksanlik moruklara hic
benzemiyor.
Onlar ayni kulturun ve ayni kimligin sahibi
degiller!
Bu buyuk sehirlerde yasayan (modern koleler yigini
haric) diktatorler, yuzyillardir tum gunahlarini hep
bize yuklediler. Bizleri birbirimize sokup, bizi
bize dusman ettiler ve silah gereksinimi
gerekcesiyle alnimizin teri trilyarlari
Amerikalilarla paylastilar.
Artirdigimiz bes kurusu, yatirdigimiz bankalardan
hortumladilar. Yastik altina sakladiklarimizi da
zamlarla aldilar.
Urumlar, Gavurlar, Ermeniler, hainler vatanimizi
bolmek servetimizi elimizden almak istiyor diye
kandirdilar, herseyimizi kisiligimizle birlikte
onlar goturduler.
Kim bu Urumlar, kim bu Ermeniler, kim bu Gavurlar
hic bilememisiz :-(
Insan kani mi emerler, dusunememisiz.
Musluman, Hiristiyan veya Ateist olmak, Helen,
Ermeni, Laz, Gurcu veya Turk olmak, insanligini
kaybetmemis Cingeneleri sevmek cok guzel beyler!
Benim dunyam bu iste...
Ben lazlari bu kadar sevmiyor bu kadar karsi
cikiyorum iste...
Ben boylesine garip bir Helen fanatigiyim iste…
Nasil mi vardim Helen oldugum kanisina?
Asagidaki sorularin icindeki yanitlarla!
1. Bir bolgenin tarihsel kimligini yansitan en
onemli faktor nedir?
2. Bir bolgede guncel konusulan dil ile yerel
toponimlerin farkliligi durumunda, o bolgenin
tarihsel kimligini nerede aramamiz gerekir?
3. Karadeniz de 3000 yillik yazili tarihinden
ogrendigimize gore, bolgenin egemen dili Helence
olmasina ragmen kulturel kimligi farkli olabilir mi?
4. Farkli olabilir deyecekler bunu nasil
aciklayabilirler?
5. Disaridan gelip yerlesecek olan ticari bir kitle,
kendi kulturune ait geleneklerin ve goreneklerin ne
kadarini beraberinde getirebilir ve kulturunun ne
kadarini yerel halka asilayabilir?
6. Beraberlerinde getirebilecekleri kulturle asimile
edecekleri yerlesim birimlerinin ilk olarak ticaret
yolu ve ticaret alanlarinin dahilinde olmasi
gerekmez mi?
7. Karadenizin bilinen 3000 yillik gecmisinin
yazildigi tarih sayfalarinin icinde Lazlarin yeri
nedir?
8. Lazlarin bu sure zarfinda Karadenizdeki
varliklarinin ispati hangi bilimsel kaynaklarla veya
mantiksal aciklamalarla aciklanmaktadir?
9. Iddia edildigi gibi Helen kolonistler neden
ticaret yolu uzerindeki Lazlari asimile etmeyip,
kilometrelerce ic kesimlerde yolsuz ve islerine
gelmeyecek yerlesim birimlerini asimileyi sectiler?
10. Eger Dogu Karadenizi yerli halki Lazlar oldugunu
dusunursek, Kolonicilerin ilk asimile etmesi gereken
sahil seridi degilmiydi?
11. 3000 yillik bir egemenligin altinda, o
egemenligin ticaret yolu uzerinde kultur
asimilasyonuna bu kadar zaman yok olmamak icin
direnebilecek bir kulturun belli bir uygarlik
asamasinda olmasi gerekmez mi?
12. Bir ust soru cercevesinde de bu kadar guclu bir
kulturun kimliginin tarihte yerini almasi gerekmez
miydi?
13. Karadenizin yerli halki eger kolonist Helenlere
isteyerek asimile olmussa, bu gun Lazca konusanlar
isyankar asiretlerden miydiler?
14. Neden asimile olmak istemediler?
15. Diger asimile olmak isteyenlerle ayni kimlige
sahip degilmiydiler?
16. Laz kulturunun en az Helence kadar guclu
oldugunu ve bu nedenle gunumuze kadar ulasabildigini
dusunecek olursak, guclu iki kulturun arasinda kalan
bolge yari Lazca ve yari Helence konusmasi
gerekmezmiydi?
17. Pontosca da Lazca kelime orani neden hemen hemen
sifirdir?
18. Bu durum Lazlarin Karadenize sonradan
Kafkaslardan geldigi suphesini dogurmaz mi?
19. Lazlar Helen kulturu ile Gurcu kulturu arasinda
kalan Helen ve Gurculer olamaz mi?
20. Kulturel olarak disardan geleni asimile edebilen
bir toplum, bir kulturun en onemli ogesi durumunda
olan dil acisindan karsi tarafa bu orantida yenik
dusebilir mi?
21. Karadeniz de Helence konusan koylerin lehceleri,
aralarinda kisa mesafeler olmasina ragmen neden
farklidir?
22. Gelen kolonist Helenler, bolgeye ayri ayri lehce
sahibi kitleler olarak mi geldi?
23. Oyle oldugunu dusunsek bile her bir lehce sahibi
Helen kitlesi, asimile etmek icin ayri ayri koyleri
mi secti?
24. Asimileye bu kadar zaman ayirabilecek bir kitle
ne kadar ticaretle ugrasabilir di ki?
25. Karadeniz de Helence konusan bazi koylerde
kullanilan farkli kelimelerin, bazilari Epirus,
Bazilari Atina ve Bazilarinin da adalarda
kullanilmasi nasil aciklanabilir?
26. Karadenizdeki Helence lehcelerin bazi yerlerde
arkaik Helenceye yakinlik orani fazlayken, bazi
yerlerde Yeni Yunancaya yakinligi nasil
aciklanabilir?
27. Arkaik Helenceye yakinligini koruyan tek helence
lehce Pontoscadir, neden?
28. Surekli ticaret yoluyla geri kalan helen
dunyasiyla ici ice bulunan bu tuccar kesiminin
helencesi, modern Helen dunyasiyla ayni olmasi
gerekmezmiydi?
29. Ic kesimdeki koyleri asimile edebilecek sekilde
bir iletisim aginin bulunmasi gerekmezmiydi?
30. Iletisim aginin saglanabildigi yerlerdeki lehce
farklari neden?
31. Belli bir uygarlik duzeyini yakalamis bir
kitlenin koylu kulturunden etkilenis orantisi ne
olabilir?
32. Insanin olusumundan bu yana deniz sahilinde
yasayan bir kulturun veya bir halkin, deniz urunleri
adlari konusunda sifirda kalmasi dusunulebilir mi?
33. Yerli halk olarak ima ettiginiz Karadeniz icteki
koylerinin uc bin yillik tarih suresince hangisi
yerinde kalmis ve neden yerel kelimeleri Lazca
degildir?
34. 3000 yil boyunca bir koyun varligini
surdurebilmesi durumunda kocaman bir Turkiye
nufusunu doguracagi goz onune alindiginda, bu
koylere ait nufus nerede?
35. Bu tarih surecinde batiya goc eden
Karadenizliler icerisinde yerli halklardan yok
muydu?
36. Sayisal acidan en fazla gocu yasayan her zaman
fakir kesimin oldugu goz onune alindiginda,
Karadenizden tarih boyunca goc edenlerin, asil
yerlilerin olmasi gerekmiyor muydu?
37. Bu durumda geri kalan toplumun goc etmeyen,
kendine yeten Helenler oldugunu dusunemezmiyiz?
38. Belli bir dil ve kulturun egemenliginde ortak
bir kimligin ortaya cikisinda sure siniri varmidir,
varsa kac yildir?
39. Turkiye de artik kullanilmayan bazi oz Turkce
kelimelerin herhangi bir koyde bulunabilmesi,
Karadenize ilk Turk yerlesmeleri zamaninda
ogrenildigi ve iletisimsizlikten dolayi gunumuze
kadar yasayabildigi dusunulemez mi?
40. Ayni soru cercevesinde Perslerin etkisinin
bulundugu donemden kalma kelimeler
neden hala varlar?
41. Binlerce yildir Persce ve Latince kelimeler bazi
koylerde yasayabilirken, neden herhangi dilden
alinti kelimeler bir Helen koyunde yasayamasin ve bu
kelimelerden dolayi koyun kokeni farkli halklarda
aransin?
42. Bir Turk koyunun Helen koyleri arasinda
kurulmasi eski caglar acisindan mumkun
olabilirmiydi?
43. Mumkun olduysa bu nasil ve neden olmustur?
44. Hangi metodla diger koyluler onlari asimile
etti?
45. Ilk geldiklerinde ne ile gecinip nasil
barindilar?
46. Karadeniz de kac koyun oz Turkce yerel bitki
adlari ve toponimleri agirliktadir?
47. Osmanli isgalinden once gelip yerlesebilen
Turklerin bolge ile bagdasabildikleri, orada
gecinebildikleri dusunulebilir mi?
48. Osmanlidan sonra gelmis yerlesmis olan Turk
koylerinin hala capcanli kendi kulturlerini
korumalari gerekmezmiydi?
49. Kolonistlerin degistirecegi veya degistirmeye
gucu yetebilecegi yer adlarinin buyuk halk
kitlelerinin yasadigi yerler olmasi gerekmiyor
muydu?
50. Bunca yerel adlarin en ucra koselere
verilebilmesi icin o tarihlerden nasil bir yaptirim
metodu uygulanabilirdi?
51. Toponimlerin Helencelesmesinde, hangi yaptirim
metodu Osmanli ve Turkiye nin bu iletisim caginda
yuz yillardir elde edemedigi basariyi elde
edebilirdi?
52. Karadenize disaridan hic Helen gelmedigini
varsayarak, yerli halkin 3000 yillik bilinen bir
surecte Helence ile egitildiginin, dusundugunun,
kendini ifade ettigininin sonucunda bu halkin
kimligi ne olmasi gerekirdi?
53. Yag sudan ayrilircasina Helenler burayi terk
etti ve geri kalanlar Karadenizin yerlisi Lazlardir
iddiasi mantiga uygun mudur?
54. Epirus tan Karadenize goc yasanmadigini
biliyoruz. Pontos ve Epirus ta ki bazi yasam
bicimlerinin iliskisini nereye dayandirabiliriz ki?
55. Helence sozluklerde bulamadigimiz kelimeleri
yerel halklara ait kelimelerdir diyebilirmiyiz?
56. Bu cerceve de Lazlarin yerel kelimelerinin
tumunu Gurcuce sozluklerinde bulmamiz mumkunmudur?
57. Karadenizin yerlilerine, uygar Helen dunyasiyla
cok az iletisim kurabilmis ama surekli onlara goc
yollamis ve Helencenin ilk gelisim surecinde
kullanilan Helenceyi konusanlar, kisacasi Helence
dilini ilk uretenlerin torunlari olarak
bakamazmiyiz?
58. Kemencenin bir Laz calgisi oldugunu iddia
edenler ve Trabzonu bu kultur alanina koyanlar, eski
caglarda Trabzondan Girite ve Arkadia ya goc edip
anavatanlarinin adi altinda, Trapezounta olarak
sehir kurup yerlesen halkin Laz kokenli olmasi
gerekmezmiydi?
59. Bu durumda bir cok lazca kelimeyi beraberlerinde
getirmeleri gerekmezmiydi?
60. Oysa, Yunanistan da kucuk yerlesim birimleri ve
cogu sokaklarin adlarina baktigimizda, anadoludan
esinlenerek adlarin verildigini goruyoruz! Bu neden
her iki Trapezunta da boyle gelismedi? (Her iki
Trapezunta dan birisi hala koy olarak Arkadia da,
digerinin ise kilisesi hala varligini
surdurmektedir.)
Sorularin siralari biraz bozuk oldu ama onlari da
siz dizin:)
Bu sorulardan onbes civarindakileri mantiginizla
cozdugunuz an, tekrar geri donup ilk sorulara dikkat
edin! Onbes sorunun icinden bazilarinin sizi koseye
sikistirdigini goreceksiniz :)
Bu sorulari ben degil, gercekler sordu!
Akillifikri arkadasi tanidum:) onun baga bi zamanlar
oynadugi oyuni kendisine ben oynadum. ama tahmin
edeyirum ki yutmadi oni:)
O ne kurnazdur ooooo
Oga soyleyun gitsun Helence bitki isimlerini
listeledugum sayfayi tekrar bi gozden gecirsun!
Turkce anlamlara hic bakmadan, sadece Helence
kelimelere, sol tarafa bi baksun bakayim
Baksun ve bana degil size 40 kelimenun arasinda kac
tane Helence de "OTU" eki buldugini soylesun
Ondan sonra da tekrar asagi ensun ve sadece o dokuz
soriyi cevaplasun yeter.
sevgili vahit hemşerim,
sorilarunun cevaplari aşağidadur. giriş kisminda
yaptuğun yorumlara hiç girmeyirum. olar apayri
konulardur.
İşte senun sorularun ve benum cevaplarum:
1. Bir bolgenin tarihsel kimligini yansitan en
onemli faktor nedir?
-tarihsel kimluk deduğun nedu tam olarak?...
2. Bir bolgede guncel konusulan dil ile yerel
toponimlerin farkliligi durumunda, o bolgenin
tarihsel kimligini nerede aramamiz gerekir?
-hangi tarihsel kimluk? tarihsel kimluk nedur? bir
bolgede farkli donemlere damgasini vurmiş farkli
kultur katmanlarından soz ediliyisa once bularun
hangisi otokhtondur ona bakacasun..bunun içun
tarihsel kayitlara ve arkeolojiye ihtiyaç vardur..
topoğrafik terimler bu çerceve içerisinde
değerlendurulurisa anca o zaman sağlukli bi
değerlendirme olur.
3. Karadeniz de 3000 yillik yazili tarihinden
ogrendigimize gore, bolgenin egemen dili Helence
olmasina ragmen kulturel kimligi farkli olabilir mi?
-karadenizun hangi 3000 yilluk yazili tarihindan
bahsediyusun??? atma bu kada fahit!!! bir 3000 yil
gaydesi tutturmiş gidiyusun...nasisa kimsa da bişe
demiyi sağa. ula hangi 3000 yilluk yazili tarih
diyiki karadenizde helenler var idi? desena sen oni
bağa, bir oğreneyim oni. karadenizde eski
yunanlilara dair en eski arkeolojik pulgular MÖ 500
li yillara aittur. daha oncesina dair hiç bir iz
yoktur. masallarun efsanalerin dişinda tabi.
efsaneleri direkt referans alamazuk fahitum. olar
sadece birer yol göstericiduler tarih bilumi içun,
somut kanitlar değillerdur...
ayrica kim demiş egemen dil helenca deyi..kim dedini
sağa?...ula vahitum madem biliyisun yunanca oku
klasikleri biraz, bize alinti yap bakayim hangi
dönemde nerede helence hakim idi..koloni kentlerinun
dişinda..ula XENEPHON'i bi daha oku bakayim
dikkatli. oni bitudukten sonra ondan 950 yil sonra
yazilmis bi kitap daha var oni da oku... MS 550 li
yillarda TRABZON kirsal kesimini anlatiyi. HOLO
yaylalarini, SANTA bolgesini ve olarda yaşayan
insanlari anlatiyi...hatta isimleriyle OKENELILERDEN
de bahsediyi...senun beki da dedelerunden yani...o
kitabi bi oku bakayim. ole gel da buraya sorulari
diz..
OKUNACAK KİTAP: (PROCOPIUS cilt VII / bölüm III.vi)
4. Farkli olabilir deyecekler bunu nasil
aciklayabilirler?
-konişilan dille kultur farkli olabilur. irlanda'da
bugün ana dil beyuk olçida ingilizceye donişmiştur.
yuzyillar suren ingiliz egemenliğunde, iskoçyada
zaten daha da eski. sen git bakayim, bi irlandaliya
de ki "sen İNGİLİZSUN", bak ne yapayayi seni!! ya da
ana dili ingilizce olan bi İSKOÇ'a de ki "sen
INGİLİZSUN" bak ne oliyi!! sana beki itiraz etmez bi
tek protestan irlandalilar olarda mezhep açidan
kendilerini INGILIZLERE yakin gorurler ve INGILIZCE
konişurler ama olar bile bilurler ki kendi
kulturlerinun ozi farklidur.
5. Disaridan gelip yerlesecek olan ticari bir kitle,
kendi kulturune ait geleneklerin ve goreneklerin ne
kadarini beraberinde getirebilir ve kulturunun ne
kadarini yerel halka asilayabilir?
-bu, yanlarinda geturebilecekleri "şeylerun"
niteluğune ve içeruğune, ayni zamanda da bu
"şeylerun", karşilaştukleri toplumsal dokunun zayif
ya da gelişmemiş yanlariyle ortuşmesine bağlidur.
6. Beraberlerinde getirebilecekleri kulturle asimile
edecekleri yerlesim birimlerinin ilk olarak ticaret
yolu ve ticaret alanlarinin dahilinde olmasi
gerekmez mi?
-zaten ole olmiştur.
7. Karadenizin bilinen 3000 yillik gecmisinin
yazildigi tarih sayfalarinin icinde Lazlarin yeri
nedir?
-Laz derken neyi kastettuğune bağlidur. Laz sozcuğun
bir kaç farklı şekilde yorumlanabilur. ve bu da
tarihsel nedenlerden dolayi normaldur.
8. Lazlarin bu sure zarfinda Karadenizdeki
varliklarinin ispati hangi bilimsel kaynaklarla veya
mantiksal aciklamalarla aciklanmaktadir?
-sen bole bi sori sorayisan daha işun başundasun
demektur. ve iddia ettuğunun aksine "HELENIZM
PROPAGADALARI" dişinda hayatin boyunca hiç bir
tarihsel klasiği okumamişsun demektur. sağa bi kaç
tane soleyeyim git kutuphaneye oki olari.
OKUNACAK KİTAPLAR: AGATHIAS, LYDUS, XENOPHON,
SCYLAX, VITRUVIUS, STRABO, PLINIUS, ARRIANUS,
PTOLEMEUS, PRISCUS, PROKOPIUS...bu kada yeter mi
sağa tarihsel kayit? bularun hepsi Yunan ve Roma
tarihçileri ve kronikçileridur.
(aynen bu sirayla okuyacasun, lazlarun ne kada eski
olduğuni idrak edebilmen içun... yoksa donup bağa
sorarsun ki "xenophon nerede bahsediyidi
Lazlardan?"),
9. Iddia edildigi gibi Helen kolonistler neden
ticaret yolu uzerindeki Lazlari asimile etmeyip,
kilometrelerce ic kesimlerde yolsuz ve islerine
gelmeyecek yerlesim birimlerini asimileyi sectiler?
-buni kim iddia etti ki?
10. Eger Dogu Karadenizi yerli halki Lazlar oldugunu
dusunursek, Kolonicilerin ilk asimile etmesi gereken
sahil seridi degilmiydi?
-sen bugunki kafayla canladuruyisun 2000 yil
onceyi..en temel hatan bu!!! ula uşak o zaman
sahilde araba yoli yok idi ha! kendune gel.
sahillerun subtropikal botanik yapisi içinde izole
olmiş, korsanluklukla geçinen yerlilerun mi
ulaşilabilurluği ve asimile edilebilurluği daha
oncelukli idi acaba, yoksa, trabzani irana bağlayan
yollar uzerinde yükseklerde yaşayan habire ticaret
kervanlarina saldiran dağlılarun mi???!!!
OKUNACAK KİTAP: (PROCOPIUS cilt VII / bölüm III.vi)
11. 3000 yillik bir egemenligin altinda, o
egemenligin ticaret yolu uzerinde kultur
asimilasyonuna bu kadar zaman yok olmamak icin
direnebilecek bir kulturun belli bir uygarlik
asamasinda olmasi gerekmez mi?
-ula ne diyisun???? anlamyirum ki ne denek
isteduğuni..
12. Bir ust soru cercevesinde de bu kadar guclu bir
kulturun kimliginin tarihte yerini almasi gerekmez
miydi?
-senun tarih deduğun yazili tarihtur.yazili kulturi
olmayan bir kulturun yazili tarihi da yoktur
dolayisiyla, ama bu onun onemsiz bi kultur olduğuni
gostermez. buni sağa daha once de anlatmiş idum
sanirsam...tarihte iz pirakmanun bi yoli da el
sanatlari ve mimaridur... ama eski lazlarun
şanssuzluği, kullanduklari geleneksel malzemelerinun
ahşap olmasi idi.
13. Karadenizin yerli halki eger kolonist Helenlere
isteyerek asimile olmussa, bu gun Lazca konusanlar
isyankar asiretlerden miydiler?
- ya demagoji yapiyisun yada essahtan hiç
okumamişsun tarih. bugun lazca konişan toplumun
çıkış yeri bugunki rioni nehrinun üst tarafindaki
sahil şerididur.yani doğu karadenizun en uç
noktasidur olarun eski yerleri. bugunki yerlerine
geçmeleri MS 7. yuzyil civarindadur.
14. Neden asimile olmak istemediler?
-olari zaman tuneliyla gidup o kabilenun beyuklerine
soracasun "siz niye dilinuzi birakmayisunuz"
diye...çunki bu olarun iradesidur.
15. Diger asimile olmak isteyenlerle ayni kimlige
sahip degilmiydiler?
- evet ortak bir dil ve kultur grubunun farkli
kabileleriydiler buyuk olçida asimile olan TZANI
kabilesi ile senun deduğun LAZI kabilesi.
16. Laz kulturunun en az Helence kadar guclu
oldugunu ve bu nedenle gunumuze kadar ulasabildigini
dusunecek olursak, guclu iki kulturun arasinda kalan
bolge yari Lazca ve yari Helence konusmasi
gerekmezmiydi?
-bu sorunu cevabi 13.sorunun altina verilmiştur.
17. Pontosca da Lazca kelime orani neden hemen hemen
sifirdir?
-pontosça deduğun TRABZON RUMCASI isa, bu sorunu
cevabi da 13.sorunun altina verilmiştur. ayrica
trabzon runcasinun içinde aranmasi gereken yerel
kelimeler LAZI diline değil TZANI diline ait
kelimelerdur.
18. Bu durum Lazlarin Karadenize sonradan
Kafkaslardan geldigi suphesini dogurmaz mi?
-sen once bi, bu coğrafi kavram kargaşani kafanda bi
netleştur. karadeniz deduğun DOĞU KARADENİZ sa eğer,
ki ben oradan konişiyurum.
DOĞU KARADENİZ= Karadeniz'un doğusu demektur. yani
karadeniz'un doğu sahilleri. yani buna abhazya da
dahildur tuapse da...
senin kafan hala ortaokul kitabindaki 7 iklim
bölgesine gidiyi...o yanliştur... birak M.E.B.
kitaplarindan oğrenduklaruni. SAMSUN doğu
karadenizde değildur. SAMSUN "GÜNEY KARADENİZ
dur!!!" en doğu karadeniz POTI dur... SOHUMİ dur...
ve orasi da ayni zamanda güneybati kafkasyadur. bize
kelime oyini yapma!!
19. Lazlar Helen kulturu ile Gurcu kulturu arasinda
kalan Helen ve Gurculer olamaz mi?
- o senun temennindur. ben de diyurum ki gürciler;
lazlarla iranlilar arasinda kalan laz ve
iranlilardur...hade bakalum buyur burdan
yak..istersan yunanlilara da bişe bulayim?
20. Kulturel olarak disardan geleni asimile edebilen
bir toplum, bir kulturun en onemli ogesi durumunda
olan dil acisindan karsi tarafa bu orantida yenik
dusebilir mi?
-evet bu mumkundur ve söz konusu dilin ortaya çikan
yeni ihtiyaçlari karşilayabilme kapasitesine
bağlidur. mesela ticaret gibi..din gibi..
21. Karadeniz de Helence konusan koylerin lehceleri,
aralarinda kisa mesafeler olmasina ragmen neden
farklidir?
-bu farkli yerlerde yerlilerle farkli oranlarda
kaynaşmalari etkileşmeleri ile ilgilidur.
22. Gelen kolonist Helenler, bolgeye ayri ayri lehce
sahibi kitleler olarak mi geldi?
-olabilur de olmayabilur de..konumuz dişindadur.
23. Oyle oldugunu dusunsek bile her bir lehce sahibi
Helen kitlesi, asimile etmek icin ayri ayri koyleri
mi secti?
-bunun cevabi 21. sorunun altinadur.
24. Asimileye bu kadar zaman ayirabilecek bir kitle
ne kadar ticaretle ugrasabilir di ki?
-bu ciddiya alinamayacak bi soridur.
25. Karadeniz de Helence konusan bazi koylerde
kullanilan farkli kelimelerin, bazilari Epirus,
Bazilari Atina ve Bazilarinin da adalarda
kullanilmasi nasil aciklanabilir?
-buni sen açikla. benum içun bi anlami yoktur.
26. Karadenizdeki Helence lehcelerin bazi yerlerde
arkaik Helenceye yakinlik orani fazlayken, bazi
yerlerde Yeni Yunancaya yakinligi nasil
aciklanabilir?
- oni 19. yuzyilda bölgede etkin olmaya başlayan
neo-helenizm akimlariyla açiklayabilusun.
27. Arkaik Helenceye yakinligini koruyan tek helence
lehce Pontoscadir, neden?
-bugun da eski ingilizceye en yakin ingilizce
irlanda ingilizcesidur neden? ya da eski
ispanyolcaya en yakin dil meksika ispanyolcasidur.
neden??? acaba ispanyollar meksikadan mi geldiler
İspanya'ya? heee fahittt???
28. Surekli ticaret yoluyla geri kalan helen
dunyasiyla ici ice bulunan bu tuccar kesiminin
helencesi, modern Helen dunyasiyla ayni olmasi
gerekmezmiydi?
- yukariya yazduğumi bi duşun ondan sonra bu soriyi
tekrar sor bağa.
29. Ic kesimdeki koyleri asimile edebilecek sekilde
bir iletisim aginin bulunmasi gerekmezmiydi?
-OKUNACAK KİTAP: (PROCOPIUS cilt VII / bölüm III.vi)
31. Belli bir uygarlik duzeyini yakalamis bir
kitlenin koylu kulturunden etkilenis orantisi ne
olabilir?
-(bu sorudan itibaren dönüp sorilaruni tekrar etmeye
başlamişsun...)
32. Insanin olusumundan bu yana deniz sahilinde
yasayan bir kulturun veya bir halkin, deniz urunleri
adlari konusunda sifirda kalmasi dusunulebilir mi?
-bu o halkın balikçilik tekniklerinin gelişmişluği
ile orantilidur.sorduğun asil sorinun cevabini
vereyim. benum düşüncen lazlar açuk deniz balukçiluk
tekniklerinin bir çoğuni yunanlilardan
öğrenmişlerdur.
benum duşuncem budur.ama bu olarin o sahillerun
yerlileri olduğu gerçeğini değiştiremez.
33. Yerli halk olarak ima ettiginiz Karadeniz icteki
koylerinin uc bin yillik tarih suresince hangisi
yerinde kalmis ve neden yerel kelimeleri Lazca
degildir?
-bu ima değil TARİHSEL BİR GERÇEKTİR. sadece sen
değil dünyanin bitun helenistleri bi araya gelsanuz
bu gerçeği değişturemezsun!!! CEVIZUN INCESI
hemşerum benum...sorun ikinci kismi içun okunacak
kaynak: (PROCOPIUS cilt VII / bölüm III.vi)
34. 3000 yil boyunca bir koyun varligini
surdurebilmesi durumunda kocaman bir Turkiye
nufusunu doguracagi goz onune alindiginda, bu
koylere ait nufus nerede?
-habu 3000 yil palavrasini da pirak artuk. yad a
bize elle tutulur bi tarihsel kanit getur.ayrica bu
sorundan da bi pok anlamadum.
35. Bu tarih surecinde batiya goc eden
Karadenizliler icerisinde yerli halklardan yok
muydu?
- var idi.
36. Sayisal acidan en fazla gocu yasayan her zaman
fakir kesimin oldugu goz onune alindiginda,
Karadenizden tarih boyunca goc edenlerin, asil
yerlilerin olmasi gerekmiyor muydu?
- kurduğun mantik yanliş. hangi donemden
bahsediyisun?ona gore bi cevap verebilirum sağa...
37. Bu durumda geri kalan toplumun goc etmeyen,
kendine yeten Helenler oldugunu dusunemezmiyiz?
-hayir. göç fakirlikten kaynaklanmaz her zaman.
hatta fakirluk göçe engel bile teşkil edebilur o
çağlarda. mesela ben bunun tam aksini da
duşuniyurum.
38. Belli bir dil ve kulturun egemenliginde ortak
bir kimligin ortaya cikisinda sure siniri varmidir,
varsa kac yildir?
-bu sureye bağli bişe değildur.
39. Turkiye de artik kullanilmayan bazi oz Turkce
kelimelerin herhangi bir koyde bulunabilmesi,
Karadenize ilk Turk yerlesmeleri zamaninda
ogrenildigi ve iletisimsizlikten dolayi gunumuze
kadar yasayabildigi dusunulemez mi?
-doğridur.
40. Ayni soru cercevesinde Perslerin etkisinin
bulundugu donemden kalma kelimeler
neden hala varlar?
-ayni sebepten.
41. Binlerce yildir Persce ve Latince kelimeler bazi
koylerde yasayabilirken, neden herhangi dilden
alinti kelimeler bir Helen koyunde yasayamasin ve bu
kelimelerden dolayi koyun kokeni farkli halklarda
aransin?
-?????
42. Bir Turk koyunun Helen koyleri arasinda
kurulmasi eski caglar acisindan mumkun
olabilirmiydi?
- hangi eski çağ? ben bölgeye turkmenlerun hiç bir
zaman beyuk topliluklar hakinde bolgeye gelup
yerleştuklerini duşunmeyirum. Giresunun dağluk
kesimindeki çepniler dişinda.
43. Mumkun olduysa bu nasil ve neden olmustur?
-ayni zamanda ben bolgede "HELEN" qoyi olduğuni da
duşunmeyirum. istersen olara kisaca "Rum" qoyleri
diyelum.. :)
44. Hangi metodla diger koyluler onlari asimile
etti?
-offff fahit pozuk pilak gibi çalayisun yaw..hep
donup donup ayni seyi sormissun?
45. Ilk geldiklerinde ne ile gecinip nasil
barindilar?
-kim geldi? ne geldi? ne diyisunnnn???
46. Karadeniz de kac koyun oz Turkce yerel bitki
adlari ve toponimleri agirliktadir?
47. Osmanli isgalinden once gelip yerlesebilen
Turklerin bolge ile bagdasabildikleri, orada
gecinebildikleri dusunulebilir mi?
48. Osmanlidan sonra gelmis yerlesmis olan Turk
koylerinin hala capcanli kendi kulturlerini
korumalari gerekmezmiydi?
49. Kolonistlerin degistirecegi veya degistirmeye
gucu yetebilecegi yer adlarinin buyuk halk
kitlelerinin yasadigi yerler olmasi gerekmiyor
muydu?
-evet bu daha yaygindur.
50. Bunca yerel adlarin en ucra koselere
verilebilmesi icin o tarihlerden nasil bir yaptirim
metodu uygulanabilirdi?
-yaptirumdan bahseden kim?
51. Toponimlerin Helencelesmesinde, hangi yaptirim
metodu Osmanli ve Turkiye nin bu iletisim caginda
yuz yillardir elde edemedigi basariyi elde
edebilirdi?
-zaman... 1000 yilluk uzun bir zaman fahitcuğun
ZAMAN...zaman her şeye kadirdur.
52. Karadenize disaridan hic Helen gelmedigini
varsayarak, yerli halkin 3000 yillik bilinen bir
surecte Helence ile egitildiginin, dusundugunun,
kendini ifade ettigininin sonucunda bu halkin
kimligi ne olmasi gerekirdi?
-ben bole bişe varsayduğmi hatırlamayirum ki..
53. Yag sudan ayrilircasina Helenler burayi terk
etti ve geri kalanlar Karadenizin yerlisi Lazlardir
iddiasi mantiga uygun mudur?
-bu iddia kimundur? demagojiyi pirak artuk?
ayrilanlar hristiyanlardur. ORTODOKS hristiyanlar.
bir irk değil.içlerin turkmen ortodokslar bile
vardur.
54. Epirus tan Karadenize goc yasanmadigini
biliyoruz. Pontos ve Epirus ta ki bazi yasam
bicimlerinin iliskisini nereye dayandirabiliriz ki?
-sağa "CEVIZUN INCESI" diyirum başka bişe
demiyurum...
55. Helence sozluklerde bulamadigimiz kelimeleri
yerel halklara ait kelimelerdir diyebilirmiyiz?
-bu beyuk bi olasiluktur ama her kelime içun da
kesun oledur diyemeyiz.
56. Bu cerceve de Lazlarin yerel kelimelerinin
tumunu Gurcuce sozluklerinde bulmamiz mumkunmudur?
-hayir. bu, kayip eski almanca sözcüklerin
benzerlerini ingilizce sozlukte aramak gibi bi şe.
benzerleri olabilir ve bu bir ipucu olabilir. çunki
gurcice da ayni dil grubunun bi uzantisi. ama
oncelikle daha yakin uyelerin sozluklari referans
alinabilur bu tur karşilaşturmalar içun. Lazca ve
Megrelce ve bence en onemlisi da Svanca dur.
57. Karadenizin yerlilerine, uygar Helen dunyasiyla
cok az iletisim kurabilmis ama surekli onlara goc
yollamis ve Helencenin ilk gelisim surecinde
kullanilan Helenceyi konusanlar, kisacasi Helence
dilini ilk uretenlerin torunlari olarak
bakamazmiyiz?
- hayir... unutma "CEVIZUN INCESIIIIIIIIII"!!!!!
58. Kemencenin bir Laz calgisi oldugunu iddia
edenler ve Trabzonu bu kultur alanina koyanlar, eski
caglarda Trabzondan Girite ve Arkadia ya goc edip
anavatanlarinin adi altinda, Trapezounta olarak
sehir kurup yerlesen halkin Laz kokenli olmasi
gerekmezmiydi?
- olabilur. neden olmasun...
59. Bu durumda bir cok lazca kelimeyi beraberlerinde
getirmeleri gerekmezmiydi?
-beki da getumişlerdur. bi pak bakayim oralara...
60. Oysa, Yunanistan da kucuk yerlesim birimleri ve
cogu sokaklarin adlarina baktigimizda, anadoludan
esinlenerek adlarin verildigini goruyoruz! Bu neden
her iki Trapezunta da boyle gelismedi? (Her iki
Trapezunta dan birisi hala koy olarak Arkadia da,
digerinin ise kilisesi hala varligini
surdurmektedir.)
-bu sorini da anlamadum vahitcuğum kusuruam bakma...
bu akşamimi da yedun siçtun...helal olsun sağa...
:)))
(sağa yukarda verduğum kaynaklari okumadan, lutfen
oturduğun yerden yeni sorilar uretme...)
Senun yanitlarun da isimlerun da hepsi bellidur
merak etma...
No score for
this post
July 13 2001, 11:25
PM
esnek ve havada cevaplarunla isi biturduguni da
sanma!
yarun ensendeyum :)))
ama bir ricam vardur;
piliyisun gecen sene ki "Pontos Kralligi" ile
alakali tartismalarumuzda sorulari sorarken,
benden cilt, bolum ve sayfalari istemistun.
su yukarida saydugun kitaplarun Lazlar ile alakali
yazilari iceren cilt, bolum ve sayfalarini burada
verursan, bilgi alisverisinde ki fedakarluklar
acisindan odesmis olacaguk.
ha unutmadan soyleyeyeim; sana cok tesekkur ederum.
cunki sayende kutuphanem doldi:)))
ayrica, su senun "Eski caglarda Karadeniz" adli
kitabuni nereden temin edebilurum?
hani belki dogrulari senden ogrenurum da aklum
basuma
geri doner:)))
vahidum seni yine darlattum herhal.. minderun dişina
çikmaya başladun.
geçen seneki tartişmayi anladuk da bu kitap işi
nedur oni anlayamadum...ula ne kitabi? ne diyisun?
bahsettuğun kitap benum başuci kitabumdur ve yazari
arkadaşumdur. ama o ben değilum herkesi birbirine
karuşturiyusun dağuttun eyice...
birileri sağa yanliş bilgi vermiş çunki olari
işletmiş idum ben yazdum bu kitabi diye :)
isteduğun cilt ve kisim numaralarini yazarum sağa
pazar guni..
(ayrica şuni bil sağa hakaret içeren mesajlar bağa
ait değuldur. bundan bi şuphen varisa yaniliyisun)
ama bizum surmene sitesine gelen yunan propaganda
mesajlarini bağa forward ediyi uşaklar, olara verup
veruşturiyurum...işallah sen değilsundur o
mesajlarun sahibi..
merhaba
yardımcı olursanız sevinirim şunuda unutmamak lazım
insanlar ırkları ile babalarını secemezler size bir
atasözü ( sovlandim de iva asobaravlandim nalebo)
anonim bizim oralarda söylenir belki rumlar bilmez
asbalo
betridan
arhancelo
barma
zonoşera
kalanas
zonozena
anlamlarını yazarsan sevinirim
kendine iyi bak.
