LAZ KİMLİĞİ VE GELECEĞİ

Anadolu da tarihe gomulen bir cok millet vardir. Ornegin; Hititler, Lidyalilar, Sumerler, Suryaniler vb. Bu saydiklarim hakkinda bilim adamlari bir cok bilgiye ulasmis, medeniyetleri hakkinda bizlere bilgi sunmuslardir. Ancak ne var ki bugun Anadolu da herhangi bir gelenek veya kultur birikimi bu halklarin katkilarina ragmen, bu halklarla iliskilendirilmiyor.

Bir bolgenin tarihi, o bolgenin altinda ustunde bulunan tarihsel kalintilarla iliskilidir.
Kolhlar ile alakali bolge de mevcut tek kalinti, yine Helenlerin tarih kitaplarindan kalan Kolchida ismidir.
Hic kimse de bu ismin nece oldugu hakkinda bilgi sahibi degildir.
Ayrica Trabzon, Kolchida diye adlandirilan bolgenin disindadir.
bunun disinda Onbinlerin ordusu Caykara civarindan Trabzona inis yapmadi!
Izledikleri yol, acik bir sekilde ortadadir.

Bolge de eski caglarda bir cok kucuk halklar veya kabileler yasamaktaydi. Fakat bunlar, zamanla Helen kulturu icinde yok olup gitmislerdir.
Helenlerin karadenizdeki ilk varliklari, kolonici Helenlerin gelmesinden cok daha oncesine dayanir.
Bazilari, Ege bolgesinde gerceklesen muthis bir depremden sonra Ege denizinin meydana geldigini, bu olayin sonradan nuh tufani olarak dinlere aktarildigini, bu tufandan sonra da her iki yakada bulunan Helenler, iclere dogru goc ettiklerini, o donemlerde Karadenize Helen gocunun yasandigini vb iddia etmektedirler.
Bu konuda yakinda bir makaleyi Turkce ye cevirerek. Kaynakcalarini sizinle paylasacagim.
Mitolojilere hic deginmiyorum.

Sonuc olarak, Mithridates lerden baslamak suretiyle Trabzonun fethine kadar ki zaman dilimi, hatta Osmanlinin son donemlerine kadar suregelen bir yazili tarih vardir. Mithridateslerin kokeni hakkinda cok cesitli veriler olsa da, bu hic bir sey ifade etmez. Cunku doneme ait sikke ve diger kalintilardan da anladigimiza gore, bolge halki Helence konusmaktaydi.

Bugun Karadeniz de tarihsel kanit niteligi tasiyabilecek buluntularin tumu Helenisme aittir! Muzelerde kolhlara ya da Lazlara ait bir sey varsa, buyurun lutfedin, biz de ogrenelim.

Ayrica, dunyada Lazlari Kolchlar ile iliskilendiren kac tarihci vardir?
Uluslararasi literaturde yerleri nedir?
Bolge de yasadiklari bilinen diger halklar ne oldu?
Kim nasil, binlerce yil evvel yasamis ve yine o donemlerde Helenisme asimile olmus halklardan oldugunu ispatlayabilir?
Eski caglarda Karadenizde yasadiklarini bildigimiz halklarin kulturlerine ait oldugunu ispatlayabilecegimiz bir kultur kalintisi var mi?
Varsa bunlar hangileridir?
Lazlarin bolgede ki tarihcesi nedir ve ne kadarlik bir zamana yayilir?
Laz ismi ilk defa hangi yillarda dile getirilmektedir ve neden?

Bu gibi sorulari uzatmak mumkundur.
Karadeniz tarihi hakkinda dogrulara ulasabilmek icin bu gibi sorulara da mantikli yanitlar bulmamiz gerekmektedir.

Karadeniz de ki yerel isimlendirmelerden yola cikarak, eski caglarda yasayan halklarla Karadeniz kulturunu direkt olarak iliskilendirmek mumkun degildir.
Olsa olsa, ancak hayalcilik olur!

Bunun disinda dunya da saf kultur diye bir sey yoktur.
Sana Turkiye de 11. Baskisi cikan ve Sovyet bilimler akademisinde yayinlanan “insan nasil insan oldu” kitabini oneriyorum. Hindistandan Ispanya ya, Misirdan Rusya ya kadar olan bolge de insanlarin nasil birbirlerine karsitigini ogrenecek, Helenismin bu cografya da oynadigi rolu anlayacaksin.

Gelellim senin RAKANI kelimesine:

Burada bile ne kadar Karadenizde konusulan ve adina antik Pontos Helencesi denilen bu dil hakkinda hic bir sey bilmedigin ortaya cikiyor.

Sana bir onerim var; Karadeniz de konusulan antik helence ile alakali bilgi sahibi olmak ve tarihi anlamak istiyorsan, antik ve yeni Yunaca yi ogrenmen gerekir.
Aksi takdirde, oyle karistirip durursun!

Lazca da inanamayacagin olcude Helence kelimeler vardir.
Tabiki bu, Lazcanin Helence veya Lazlarin Helen olduklari sonucunu dogurmaz!
Lazca ayri bir dil, Lazlar da ayri bir millettir.
Helence kelimeler, kulturel etkilesim sonucu Lazcaya girmistir.
Simdi bu kelimelerden yola cikarak, Pontos Helencesindeki herhangi bir kelimenin Lazcaya ait oldugunu soylemek mumkun degildir.
Cunku Helenler, Lazlardan bir kelime almis olsalardi, bu kelimeyi Tum Helen dunyasina tasimalari gerekirdi!
Buna ragmen antik Pontos Helencesinde kendine ozgu yerel kelimeler de vardir.
Bunlar Helencenin dogurgan bir dil oldugundan kaynaklanmaktadir.
Yani surekli gelisebilen bir dildir Helence.
Yerel kelimelerin hangi kokene ait olduklarini cikarabilmek icin de fonetiklerine bakmak gerekmektedir.

Helenlerin Lazlar veya gurculer uzerindeki etkileri de bilinen bir gercektir.
Bizanslilar, Gurculere; "siz her ne kadar da gurcu dogmussaniz bile, yasadiginiz kultur acisindan gercek bir Helensiniz" derlerdi.
Bizanslilar bu iddiayi dile getiriken, dayandiklari ve helenlere ait olduguna inandiklari bir kultur olmasi gerekiyordu.

Bunun disinda Helenlerin cok eski caglardan beri Gurculerle iliskileri oldugu da bir gercektir. Bunu, Gurcistan ve Pontos sinirlari boyunca kullanilan yerel isimlerden de anlayabiliriz. Bu isimlendirmelerde bir ic ice gecmislik yasanmaktadir. Ornegin BATUM kelimesi Helence bir kelimedir ve arkaik bicimi BATHIS LIMIN dir. Daha beride Gurcuce isimlere rastlanirken, ATINA gibi Helence isimlere de rastlayabilmekteyiz. Daha Trabzon sinirlarina varmazdan IYIDERE = KALOPOTAMOS gibi Helence yerel isimler de bolge de az degildir.
Bunlara dikkat etmek gerekmektedir.

Karadeniz de butun herkesin kendisini Laz olarak adlandirmasi, Osmanlidan sonra gerceklesen bir olaydir. Bunun nedeni ise, Karadeniz de Islamlastirma adina bolge halkina yapilan zulumdur. Varlik vergisi, cesitli iskenceler vb yaptirimlar Karadenizde yasayan butun herkesi Lazlik semsiyesini kullanmaya itmistir. Hatta bugun bile Lazlik semsiyesini kullananlar az degildir.
Ornegin Pontos Helencesi konusan bir vatandasa soruldugunda, kendisini rahatsiz edecek sonuclardan veya sorulardan kacinabilmek icin Lazca konustugunu iddia eder. Yani, Karadeniz de Pontos Helencesini konusanlar, yuzlerce yildir Lazca semsiyesini kullanmislardir.
Cunku Helenlerden once Islamlasan Lazlara, Osmanlilar sempati gosteriyordu. Bu nedenle Osmanlilar kendilerine Lazistan sancagi adi altinda, ozerklik niteligi tasiyan bir bolge bile tahsis etmislerdi.

Sonuc olarak sana sunu soylemek istiyorum; Karadeniz Helencesinde Lazca kelimeler cok azdir. Daha cok sahile yakin bolgelerde konusulan Helence ye Lazca daha fazla karismistir. Dag koylerinde gunluk olarak konusulan Helencede Lazca kelimelere rastlamak pek zordur.

Bu forumda yayinlanan Trabizonca da bile, Latince ve Arapcanin etkisini bulabiliyorken, Lazcanin etkisi neredeyse sifirdir.

Scoring_Disabled_Msg

Lahana.Org

Re: Hopserali hemserime Lazlik hakkinda

Visirliye

Re: Visirliye

Vahit Abi ve tüm Lazlara

Sn. Visir'e

Tum arkadaslara

Konu sen degilsin...

Unuttum..

Hopseraliya

vahit Tursun ve Diğerlerine

Re: vahit Tursun ve Diğerlerine

C simgesiyle yazan ancak anlama yetisinden kuşkulu olduğum zata ve diğerlerine

Sn. Visir'e

"C" Arkadaşımıza..

Sn. Visirli

Mütevazi Genç Kardeşime